Şirket içi eğitmen mi, dışarıdan uzman mı? Train-the-Trainer

Seçim değil, sıralama

Soru genellikle bir ikilem gibi kurulur: ya kendi iç eğitmenimizle ilerleriz ya da dışarıdan bir uzman getiririz. Oysa bu bir seçim değil, bir sıralama sorusudur. İki seçeneğin de kendi dönemi ve kendi kazancı vardır; yanlış olan, birini diğerinin yerine kalıcı olarak koymaktır.

İki kaynağın getirdiği şey birbirinden farklıdır. Dışarıdan uzman güncel bilgiyi, farklı sektörlerden vakaları ve dışarıdan bir bakışı taşır. İç eğitmen ise kurumun bağlamını, dilini ve kültürünü taşır. Birini seçip diğerinden vazgeçmek, bu iki kazançtan birini baştan feda etmek demektir.

Doğru kurgu, bu iki kaynağı karşı karşıya koymak yerine bir zaman çizgisine dizer ve birini diğerine devreder. Aşağıda bu devrin üç aşamasını; dışarıdan uzmanla başlangıcı, Train-the-Trainer ile aktarımı ve iç yetkinlikle sürekliliği tek tek açıyoruz.

Üç aşama: dış uzman, Train-the-Trainer, iç yetkinlik

Birinci aşama: dışarıdan uzman

Yapay zeka alanı hızlı değişir; araçlar, yöntemler ve iyi örnekler kısa sürede tazelenir. İlk dönemde dışarıdan uzman, bu güncel bilgiyi ve farklı sektörlerden vakaları kuruma taşır. Kendi ekibinizin henüz görmediği çözümleri ve sık yapılan hataları masaya getirir; böylece kurum, aynı hataları en baştan yapmadan başlar.

Dışarıdan gelen bakışın ikinci faydası, kör noktaları görmesidir. İçeriden herkesin doğal saydığı bir alışkanlık, dışarıdan bir gözün ilk fark ettiği kısıt olabilir. Bu yüzden başlangıçta dışarıdan uzmanlık yalnızca içeriği değil, bakışı da hızlandırır. Ancak bu aşama bir amaç değil, bir başlangıçtır; tek başına bırakıldığında kalıcı bir bağımlılığa döner.

İkinci aşama: Train-the-Trainer

Dışarıdan uzmanlığın amacı bağımlılık yaratmak değil, yetkinliği içeride bırakmaktır. Train-the-Trainer modeli tam da bunu yapar: uzman yalnızca ekibe eğitim vermez, kurumdan seçilmiş iç eğitmen adaylarını yetiştirir. İçeriği aktarmakla kalmaz; nasıl anlatılacağını, hangi soruların geldiğini ve nerede zorlanıldığını da devreder.

Bu aşama planlı bir aktarımdır, kendiliğinden olmaz. İç eğitmen adayı önce katılımcı olarak öğrenir, sonra uzmanın yanında birlikte anlatır, ardından uzman gözlemindeyken kendi başına yürütür. Her turda uzmanın rolü küçülür, iç eğitmenin rolü büyür. Amaç, program bittiğinde bilginin kurumu terk etmemesidir.

Üçüncü aşama: iç yetkinlik

Aktarım tamamlandığında süreklilik içeride kalır. İç eğitmenin kalıcı bir üstünlüğü vardır: kurumun bağlamını, dilini ve kültürünü en iyi o bilir. Aynı içeriği kendi ekibinin gerçek örnekleriyle, kendi jargonuyla ve kendi sistemleri üzerinden anlatır; bu da benimsemeyi hızlandırır.

Bu aşamada dışarıdan uzman tümüyle çıkmaz, rolü değişir. Artık gündelik eğitimi vermez; yalnızca güncelleme, zorlu konular ve yeni gelişmeler için periyodik olarak döner. Alan durmadan değiştiği için iç eğitmenin güncel kalması ayrı bir emek ister; bunu birazdan ele alıyoruz.

Birleşimi nasıl kurgularız

En dayanıklı model, üç aşamayı ayrı ayrı düşünmek değil, tek bir aktarım planında birleştirmektir. Dışarıdan uzman başta öğretir ve iç eğitmen adaylarını yetiştirir; iç eğitmen aktarımı devralır; uzman ise yalnızca güncelleme ve zorlu konular için döner. Rol devri baştan planlanır, sonradan doğaçlanmaz.

Bu birleşim iki yaygın hatayı birden önler. Sadece dışarıya güvenmek kalıcı bir bağımlılık yaratır; her yeni ihtiyaçta yeniden dışarıdan çağırmak gerekir. Sadece içeriyle başlamak ise, alan hızla değiştiği için çoğu zaman eski bilgiyi tekrar eder. Sıralı model, güncel uzmanlığı içeride kalıcı bir yetkinliğe çevirir ve iki riski de kapatır.

Programı bu yüzden bir aktarım planıyla başlatırız: dışarıdan uzmanlık ilk dönemde güncel araçları ve sektör vakalarını getirir, aynı süreçte iç eğitmen adaylarını yetiştirir. Kurumsal programların yapısı için eğitim programlarımıza bakabilirsiniz.

İç eğitmenlerin güncel kalması için tek seferlik aktarım yetmez. Kendi hızında çalışılabilir on-demand eğitimlerle bilgi tazelenir kalır; aktivasyon ile de aktarılan yetkinlik iş akışına gömülür, sahiplenilir ve sonucu ölçülür. Böylece eğitmen kimden gelirse gelsin, yetkinlik kurumda kalıcı olur.